Օնլայն ցուցադրություն՝ Ցեղասպանության թանգարանի պաշտոնական կայքէջում

1918թ. Նյու Յորքում անգլերեն լեզվով լույս տեսավ Հայոց ցեղասպանության ականատեսի առաջին փաստավավերագրական հուշագրություններից մեկը` «Հոշոտված Հայաստան» խորագրով, որում հեղինակը` ցեղասպանությունը վերապրած չմշկածագցի Արշալույս (Ավրորա) Մարտիկանյանը, պատմում է բռնագաղթի ճանապարհի իր սարսափները։ Այս մասին հայտնում է Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը։
Կորցնելով ծնողներին, քույրերին ու երեք եղբայրներին, որոնք գազանաբար սպանվեցին իր աչքերի առջև, 14-ամյա Արշալույսը տարագրության ընթացքում խոշտանգվել ու պատվազրկվել է թուրք և քուրդ պաշտոնյաների ու ցեղապետերի հարեմներում. նրա պատմությունը արյան խրախճանքների ու մարդկային պատկերացումից դուրս դաժանությունների մասին վկայություններ են։

«Հոշոտված Հայաստան» գիրքն արդեն պատրաստ էր, երբ Հայ-սիրիական ամերիկյան նպաստամատույց կոմիտեն առաջարկեց գրքի սյուժեի հիման վրա ստեղծել մի կինոնկար, որի ամբողջ հասույթը (այն հետագայում կազմեց 30մլն. ամերիկյան դոլար) պետք է տրամադրվեր Մերձավոր արևելքի որբանոցներում գտնվող շուրջ 60 հազար հայ որբերի կենսաապահովմանը։ 1918թ. Կալիֆորնիայում, ամերիկյան «Մետրո Գոլդվին Մեյեր» կինոընկերությունում ռեժիսոր Օսկար Ափֆելը նկարահանեց «Հոգիների աճուրդ» համր ֆիլմը (շուրջ 10 հազար անձանց, այդ թվում և հայ բռնագաղթվածների 200 երեխաների մասնակցությամբ), որը Մեծ եղեռնի մասին պատմող առաջին գեղարվեստական կինոնկարն էր և ընդհանրապես` ցեղասպանության թեմային անդրադարձող առաջին ֆիլմն էր աշխարհում։

«Հոգիների աճուրդ» ֆիլմն առաջին անգամ ցուցադրվել է 1919թ. փետրվարի 16-ին Նյու Յորքի «Պլազա» հյուրանոցում, Հայ-սիրիական ամերիկյան նպաստամատույց կոմիտեի անդամներ Օլիվեր Հարիմանի և Ջորջ Վանդերբիլթի հովանավորությամբ։

Ընդհանուր առմամբ ֆիլմը ցուցադրվել է ԱՄՆ 23 նահանգների մեծ քաղաքներում, Լատինական Ամերիկայի մի շարք երկրներում, այդ թվում` Մեքսիկայում, Կուբայում և ամենուր բացառիկ հաջողություններ է ունեցել` արժանանալով «դարակազմիկ կինոնկար» գնահատականին։

«Հոգիների աճուրդ» ֆիլմը Մեծ Բրիտանիա է բերվել 1919թ. դեկտեմբերին և ենթարկվել է պետական գրաքննությանը։ Երկար բանակցություններից հետո Սկոտլանդ Յարդի համաձայնությամբ ֆիլմը ցուցադրվել է 1920թ. հունվարի 20-ին թագավորական Ալբերտ Հոլլում։ Որոշ ժամանակ անց ֆիլմի ցուցադրումը մեկընդմիշտ դադարեցվում և հանվում է ցուցադրությունից։ 1920-ական թթ. սկզբին ինչպես ամերիկյան, այնպես էլ բրիտանական գրադարաններից գրաքննության ենթարկվեց և հանվեց նաև «Հոշոտված Հայաստան» գիրքը։

Ավելի քան ութսուն տարի կինոյի պատմաբանները փնտրում են «Հոգիների աճուրդ» ֆիլմի 9 ժապավենները (մասերը), սակայն որևէ հետք առայժմ չի հաջողվել գտնվել։ Կա վարկած, որ նիտրատի հիմքի վրա պատրաստված այդ հազվագյուտ ժապավենները ջրի տակ են անցել դեպի Բաթումի նավահանգիստ շարժվող խորտակված նավի հետ միասին, կամ դրանք գողացվել ու ոչնչացվել են Բաթում քաղաքում։ Ֆիլմի ամբողջական տարբերակը` 85 րոպե տևողությամբ, ցավոք, ցայսօր չի պահպանվել, և միայն 1994թ. արգենտինահայ Էդուարդ Գոզանլյանի ջանքերով հայտնաբերվել է ժապավենի 20-րոպեանոց մի հատվածը միայն, որի պատճեն պահվում է Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի ֆոնդերում։ Ֆիլմն ունեցել է նաև անգլերեն, հետագայում` ֆրանսերեն ու հայերեն ենթագրեր բոլոր տեսարանների համար, որոնց ցանկը բնագրով պահպանվում է Շարժանկարների արվեստի և գիտության ակադեմիայի Մարգրեթ Հերիքի գրադարանի Սելիջի հավաքածուում և լույս է տեսել 1997թ. Scarecrow Press-ի կողմից հրատարակված Էնթոնի Սլայդի «Հոշոտված Հայաստանը և Ավրորա Մարդիգանյանի պատմությունը» գրքում։
«Հոշոտված Հայաստան» ֆիլմի 90-ամյակի առթիվ ՀՑԹԻ թողարկել է հոբելյանական բացիկ և կազմակերպել է օնլայն ցուցադրություն` թանգարանի պաշտոնական կայքէջում՝ www.genocide-museum.am.



Աղբյուրը` Թերթ.am

Շարունակել կարդալ >>>
Leer mas >>>

ԱՄՆ Պետդեպը հետընթաց է արձանագրել Հայաստանում մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտում

ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը փետրվարի 25-ին հրապարակել է աշխարհի 190 երկրներում մարդու իրավունքների պաշտպանությանը վերաբերող տարեկան զեկույցը։ Զեկույցն ամփոփում է 2008թ. արդյունքները։
Զեկույցում հատուկ ուշադրության է արժանացել Հայաստանում տիրող իրավիճակը, մասնավորապես, զեկույցում մանրամասնորեն վերլուծության են ենթարկվել 2008թ. նախագահական ընտրություններից հետո տեղի ունեցած իրադարձությունները։

Այսպես, զեկույցի հեղինակները նշում են, որ Հայաստանում մարդու իրավունքների պաշտպանության հետ կապված իրավիճակը զգալի հետընթաց է ապրել, քանի որ գրանցվել են իշխանությունների և նրանց ներկայացուցիչների կողմից մարդու իրավունքի բացմաթիվ խախտումներ։ Զեկուցի հեղինակները, մասնավորոպես, մատնանշում են մարտյան դեպքերի ժամանակ ցուցարարների ճնշումների փաստը։
Իշխանությունները խախտել են քաղաքացիների՝ իրենց ազատ կամքը դրսևորելու իրավունքը, քաղաքացիները հետապնդվել և կալանավորվել են իրենց քաղաքական կամքը դրսևորելու փորձերի համար, կարծում են զեկույցի հեղինակները։ Քաղաքական դրդապատճառներ ունեցող ցույցերը ցրելու նպատակով՝ իշխանությունները դիմել են բռնի ուժի կիրառման, որը որոշ դեպքերում մահացու հետևանքներ է ունեցել։

«Իշխանությունների հակառակորդներին վախեցնելու և հակահարված հասցնելու համար իշխանությունները դիմել են բյուրոկրատական մեքենայի օգնությանը։ Ոստիկանության ներկայացուցիչները, իրենց հերթին, բռնի ուժ են կիրառել կալանավորված անձանց նկատմամբ՝ խոչընդոտելով դատավարության ճիշտ ընթացքը։ ԱԱԾ աշխատակիցները և ոստիկանությունը անպատիժ են մնացել մարդու իրավունքների խախտումների համար։ Իշխանությունները մասնակցել են հետապնդումներին և կամայական ձերբակալումներին», – ասված է զեկույցում։

Փաստաթղթի հեղինակները հատուկ ուշադրության են արժանացրել նաև բանտերում տիրող անառողջ վիճակին, ինչպես նաև մամուլի ազատության սահմանափակման փաստին։ Ըստ զեկույցի հեղինակների՝ կառավարությունը և առկա օրենքները սահմանափակում են նաև կրոնական հայացքներն ազատ դրսևորելու իրավունքը, ինչպես նաև կանանց իրավունքները։


Թերթ.am

Շարունակել կարդալ >>>
Leer mas >>>

Armenia considera posible establecer relaciones diplomaticas con Turquia sin condiciones previas

El presidente de Armenia, Serzh Sargsyán, considera posible establecer las relaciones diplomáticas con Armenia "sin condiciones previas", según él mismo declaró hoy en una entrevista con el canal de televisión Euronews.

El fomento de los contactos diplomáticos es algo que "responde a los intereses de Armenia y Turquía, sin importar tanto cuál de las partes toma la iniciativa", afirmó Sargsyán. "Lo importante es que podemos establecer las relaciones diplomáticas sin condiciones previas", agregó.

A este paso, en opinión de Sargsyán, seguiría la reapertura de la frontera armenio-turca y el desarrollo de la cooperación entre dos países vecinos.La historia de las relaciones entre Armenia y Turquía, recordó, es complicada por lo del genocidio armenio. Al propio tiempo, Sargsyán resaltó que "el reconocimiento del genocidio por parte de Turquía no constituye para el Estado armenio una condición previa para establecer relaciones diplomáticas con aquélla".

Los presidentes de Armenia y Turquía se dieron cita el pasado 6 de septiembre en Ereván, después de que Sargsyán invitó a su homólogo turco, Abdullah Gül, a presenciar el juego de las respectivas selecciones de fútbol en la fase de clasificación para el Mundial 2010. Sargsyán da por seguro que Gül y él volverán a reunirse en octubre de 2009 en Estambul, durante el partido de respuesta, pero también admite que el inicio del diálogo "infunde la esperanza de que pueda haber entrevistas antes".


Argenpress.info

Շարունակել կարդալ >>>
Leer mas >>>

Թուրքերը համոզված են, որ իրենց երկրում չկան հայոց լեզվի մասնագետներ. փնտրտուքը շարունակելու են Ադրբեջանում

Թուրքիայի Նևշեհիր համալսարանը փնտրում է հայախոս ակադեմիկոսների՝ համալսարանի Հայկական մշակույթի և գրականության ֆակուլտետում դասավանդելու համար։ Պրոֆեսոր Ֆիլիզ Քիլիջը «Անադոլու» գործակալությանը տված հարցազրույցում նշել է, որ Նևշեհիր համալսարանի ռեկտորը ստացել է Թուրքիայի Բարձրագույն կրթական հանձնաժողովի թույլտվությունը համալսարանում Հայկական մշակույթի և գրականության ֆակուլտետ ստեղծելու վերաբերյալ, սակայն բուհի ղեկավարությանը չի հաջողվել գտնել հայախոս դասախոսների, ինչի հետևանքով ֆակուլտետն առայժմ չի գործում։ Այդ մասին հաղորդում է Hurriyet-ը։

Դասախոս Քիլիջը նշել է, որ համալսարանի ղեկավարությունը ջանում է գտնել հայախոս ակադեմիկոսների՝ ուսանողների ընդունելությունը սկսելու համար։ Դասախոսը նաև հավելել է, որ հայախոս անձնակազմի փնտրտուքների ընթացքում իրենք դիմել են նաև «Թուրքերեն լեզվի հիմնադրամին» և «Թուրքիայի պատմության հիմնադրամին»։

«Մենք փնտրել ենք ակադեմիկոսների, ովքեր կկարողանան դասավանդել Հայկական մշակույթի և գրականության ֆակուլտետում, սակայն չենք կարողացել գոնե մեկին գտնել Թուրքիայում»,- նշել է պրոֆեսորը։

«Իսկ այժմ մենք փնտրում ենք Ադրբեջանում։ Մենք ունենք հայկական տեքստեր, սակայն չկա մեկը, ով կկարողանար թարգմանել դրանք»,- եզրափակել է Քիլիջը՝ հավելելով, որ իրենց անհրաժեշտ է առնվազն երեք դասախոս՝ ֆակուլտետը բացելու համար։


Թերթ.am

Շարունակել կարդալ >>>
Leer mas >>>

Եվրոպացիներին դուր չի եկել այն, որ իրենց համեմատում ԽՍՀՄ–ի հետ

«Եվրամիությունը կվերածվի ոչ ժողովրդավարական կառույցի, որը կարելի է համեմատել Արևելյան Եվրոպայի կոմունիստական ռեժիմների հետ, որն արգելում էր ընտրության ազատությունը»։ Նման կտրուկ հայտարարությամբ է նախորդ շաբաթվա ընթացքում Եվրախորհրդարանում հանդես է եկել Չեխիայի նախագահ Վացլավ Կլաուսը։

Եվրամիության այսչափ կտրուկ քննադատությունը վերջին երկու օրերի ընթացքում առաջ է քաշել որոշ եվրոպացի օրենսդիրների ռեակցիան, ովքեր դեռևս Կլաուսի խոսքի ժամանակ էին սկսել են նյարդայնացած ծափահարել, որպեսզի խանգարեն չեխ նախագահի ելույթը։ Պատգամավորների մի մասը ցուցադրաբար լքել էր նիստերի դահլիճը։
«Բոլորս էլ հիշում ենք ԽՍՀՄ գոյությունը, որը գրեթե ամբողջությամբ կառավարում էր Արևելյան Եվրոպան։ Այդ ժամանակ կոմուսիտական հասարակարգը բացառում էր որոշ կուսակցությունների գոյությունը, և, այսպիսով, սահմանափակում էր խոսքի ազատությունը»,– հայտարարել է Կլաուսը։
Բացի այդ, այս տարի ԵՄ–ում նախագահող Չեխիայի նախագահը հայտարարել է, որ Եվրամիությունը պետք է ամեն ինչ անի եվրոպացիների բարգավաճման համար, այլ ոչ թե կենտրոնանա քաղաքական դաշինքն ամրապնդելու վրա»։
«Սա չտեսնված երևույթ է. անցած տասնամյակի ընթացքում առաջին անգամ ԵՄ–ում նախագահող երկիրը Եվրամիությունը համեմատում է ԽՍՀՄ–ի հետ»,– Չեխիայի նախագահի ելույթը մեկնաբանել է բելգիացի օրենսդիր Իվո Բելետը։


Թերթ.am

Շարունակել կարդալ >>>
Leer mas >>>

Թուրքերը պահպանողական են. չեն կարդում և չեն ճանապարհորդում

Թուրք սոցիոլոգները պարզել են, որ երկրի բնաչության 2/3-ից ավելին երբեք գիրք չի կարդացել։ Այս մասին տեղեկացնում է բրիտանական The Guardian-ը։ Բացի դրանից՝ երկրում պահպանվում են այլատյացության բարձր մակարդակն ու իզոլացիոնիստական տրամադրությունները։ Պահպանվել է նաև ժամանակակից հասարակությունում կնոջ դերի նկատմամբ լայն տարածում ունեցող ավանդական պահպանողական վերաբերմունքը։

«Ո՞վ ենք մենք» խորագրով հարցումը, որին մոտ 6,500 մարդ է մասնակցել, անցկացրել է թուրքական հեղինակավոր Konda կազմակերպությունը։ Սոցիոլոգները փորձել են պարզել, թե որքանով են իրականությանը համապատասխանում Թուրքիայի նկատմամբ այն մարդկանց պատկերացումները, որոնք կարծում են, թե ճանաչում են իրենց երկիրը։

Չնայած թուրքական համայնքը բավական մեծ է Եվրոպայում, հարցված տասը քաղաքացուց ինը երբեք երկրի սահմաններից դուրս արձակուրդի չի մեկնել։ Հարցվածների 73%-ը դեմ է, որ օտարերկրացիները սեփականություն և հող ունենան Թուրքիայում։ Մասնակիցների մեծ մասը կարծում է, որ հարևան երկրները վտանգ են ներկայացնում երկրի տարածքային ամբողջականության համար։

Կանանց իրավահավասարության գաղափարին մասնակիցների մեծ մասը դեմ է արտահայտվել։ Հարցվածների 70%-ն ասել է, որ աշխատանքի անցնելու համար կինը պետք է ամուսնու թույլտվությունն ստանա, իսկ 57%-ի համոզմամբ հասարակական վայրերում կինը չպետք է երևա առանց թևքերի հագուստով։ Ընդ որում՝ հարցվածների կեսից ավելին ասել է, որ հասարակական մասնագիտություն ունեցող կանայք ծառայության վայրում պետք է գլխաշոր կրեն, թեև դա ուղղակիորեն արգելվում է երկրի Սահմանադրությամբ։

Սակայն ամենասարսափելին այն է, որ թուրքերի 70%-ը երբեք գիրք չի կարդացել:

Թուրքերի ճնշող մեծամասնությունը (88%) համարում է, որ երկրում պետք է ժողովրդավարություն լինի, մինչդեռ գրեթե կեսը (48%) կարծում է, որ անհրաժեշտության դեպքում զինված ուժերը կարող են ուղղակիորեն միջամտել ներքաղաքական կյանքին։ Պարբերականը հիշեցնում է, որ վերջին 50 տարվա ընթացքում ռազմական հեղաշրջումների արդյունքում Թուրքիայում չորս ընտրված կառավարություն է տապալվել:

The Guardian-ը նաև նշում է, որ վերջին տարիներին Թուրքիան ակտիվ բանակցություններ է վարում Եվրամիությանն անդամակցելու ուղղությամբ։ Երկրում անցկացված բարեփոխումները բարձր են գնահատվել Բրյուսելում, սակայն Թուրքիայի անդամակցության հարցի վերջնական լուծումը Եվրոպան տարբեր պատրվակներով հետաձգում է։ Չնայած ՆԱՏՕ-ին Թուրքիայի բազմամյա անդամակցությանը՝ Եվրոպայի շատ քաղաքական առաջնորդներ մտավախություն ունեն, որ Թուրքիան «օտարածին մարմին» կլինի ԵՄ-ում:


Կապիտալ օրաթերթ

Շարունակել կարդալ >>>
Leer mas >>>

Երկրագնդի յուրաքանչյուր վեցերորդ մարդը սոված է

Սննդամթերքի համաշխարհային շուկան մինչև 2050թ. պետք է կրկնակի ավելանա։ Հակառակ դեպքում, Երկրագնդի բնակչությունը, որը, ըստ կանխատեսումների, կկազմի 9 մլրդ մարդ, զանգվածյին սովի կմատնվի։ Այդ մասին այսօր հայտարարել է ՄԱԿ-ի և պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության ներդրումների կենտրոնի գլխավոր խորհրդատու Եվգենիա Սերովան «Ձմեռային հացահատիկային կոնֆերանս-2009»-ի ելույթի ժամանակ։ Ըստ վերջինիս տվյալների՝ աշխարհում յուրաքանչյուր վեցերորդ մարդն այսօր թերսնվում է կամ սոված է։
«Մենք, փաստորեն, բախվել ենք համաշխարհային հումանիտար աղետի հետ։ Եվ այդ իրավիճակն ավելի կծանրանա համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի պայմաններում»,- նշել է Սերովան։
Ըստ վերջինիս՝ կարիքավոր երկրների գյուղատնտեսությանը ցուցաբերվող միջազգային օգնությունը սկսելու է կրճատվել, ինչը կհանգեցնի «աշխարհում ագրարային արտադրության աշխարհագրական վերաբաշխմանը»։ Եվգենիա Սերովան նշել է, որ դեռևս հայտնի չէ, թե արդյոք այդ պայմաններում կրճատվելու են սննդամթերքի արտադրության ծավալները և շահույթները։ Դա հնարավոր չէ միանշանակ գուշակել։ «Այսօր ոչ մի փորձագետ չի կարող կանխատեսել, թե ինչն է ավելի մեծ տեմպերով ընկնելու՝ արտադրանքի գինը. թե՞ վերջինիս արտադրության համար անհրաժեշտ ռեսուրսները»,- նշել է Սերովան։ Այս մասին հաղորդում է Newsru.com-ը։


Թերթ.am

Շարունակել կարդալ >>>
Leer mas >>>